پاسخ آیت الله شبیری زنجانی: آیا روایات روز مباهله ساخته شیعیان است؟!

تبیین معنای «نساءنا»در آیه مباهله  و پاسخ از شبهه صاحب تفسیر المنار

برخی از مفسران اهل تسنن که کاملاً در اقلیت هستند کوشیده اند بدون توجه به ورود احادیث در مورد واقعه مباهله، فضیلت بزرگ اهل بیت علیهم السلام را انکار کنند، مثلاً شیخ محمد عبده در تفسیر «المنار» در ذیل آیه می گوید: «این روایات همگی از طرق شیعه است، و هدف آنها مشخص است، و آنها چنان در نشر و ترویج این احادیث کوشیده اند که موضوع را، حتی بر بسیاری از دانشمندان اهل تسنن مشتبه ساخته اند»!!

 بررسی مدعای شیخ محمد عبده :

 محمد رشید رضا به نقل از شیخ محمد عبده در ذیل آیۀ مباهله در تفسیر «المنار» مى گوید «روایات بر ‏این اتّفاق دارند که پیامبر اکرم (ص) براى مباهله حضرت على (علیه السلام) و فاطمه (سلام الله علیها) و ‏حسنین (علیهما السلام) را همراه آوردند. ولى این روایات ساخته و پرداختۀ شیعیان است که مراد از ‏‏(نِساءَنا) را فاطمه (علیها السلام) و مراد از (انفسنا) را على (علیه السلام) مى دانند و آنها را در میان اهل سنت رایج و شایع ‏ساخته اند. اما اصولًا چنین معنایى قابل انطباق بر آیه نیست. زیرا کلمۀ «نِساءَنا» که به صورت مضاف ذکر شده، هیچ فرد عربى در مورد ‏دختر خود به کار نمى برد، به خصوص آن که خود داراى همسرانى نیز باشند.‏

شواهد احتمالی برای سخن عبده :

وی ممکن است برای سخن خود به این استناد کند که در قرآن کریم از آیاتی که در آنها (نساء) به صورت مضاف آمده، در یازده مورد، مراد از (نساء) ازواج می‏باشد. این آیات عبارتند از: «أحلّ لکم لیله الصیام الرفث الی نسائکم»، «نساؤکم حرث لکم»، «والّلاتی یأتین الفاحشه من نسائکم» «وأخواتکم من الرضاعه و أمهات نسائکم و ربائبکم اللّاتی فی حجورکم من نساءکم الّلاتی دخلتم بهن»، «والّلائی یئسن من المحیض من نسائکم ان ارتبتم فعدتهنّ ثلاثه أشهر»، «للّذین یؤلون من نسائهم»، «الذین یظاهرون منکم من نسائهم»، «والّذین یظاهرون من نسائهم»، «یا نساء النبی من یأت منکنّ بفاحشه مبیّنه …» ، و «یا نساء النبی لستنّ کاحدٍ من النساء».

پاسخ به  کلام صاحب المنار: 

الف. پاسخ نقضی :

در پاسخ به استدلال فوق باید گفت که در یازده آیۀ دیگر در قرآن کریم از جمله در همین آیۀ مباهله به ‏استناد روایات، (نساء) مضاف در غیر معناى ازواج به کار رفته است از جمله در شش آیۀ مربوط به ‏داستان حضرت موسى (علی نبینا و آله و علیه السلام) که مربوط به قتل پسران توسط فرعون و زنده نگاه داشتن دختران بنى ‏اسرائیل مى باشد؛ این آیات عبارتند از:‏

 ‏«یُذَبِّحُونَ أَبْناءَکُمْ وَ یَسْتَحْیُونَ نِساءَکُمْ» بقره: ۱۸۷‏، «یُقَتِّلُونَ أَبْناءَکُمْ وَ یَسْتَحْیُونَ نِساءَکُمْ» بقره: ۲۲۳‏ «وَ یُذَبِّحُونَ ‏أَبْناءَکُمْ وَ یَسْتَحْیُونَ نِساءَکُ مْ» ‏) نساء: ۱۵‏ «سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ وَ نَسْتَحْیِی نِساءَهُمْ» نساء: ۲۳‏ ).در تمامى این آیات مراد از (نساء) قطعاً ازواج نیست و اضافۀ زوجیت مراد نیست، بلکه مراد اناث یا ‏دختران مى باشد.‏

 هم چنین مراد از (نساء) در آیۀ شریفۀ «وَ اصْطَفاکِ عَلى نِساءِ الْعالَمِینَ» (در بارۀ حضرت مریم) زن هاى ‏شوهر دار نیست، بلکه معناى آیه تقدّم مریم (علیها السلام) بر تمامى زنان مى باشد. در آیۀ شریفۀ «یا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ ‏لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِینَ یُدْنِینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلَابِیبِهِنَّ …» نیز مراد از نساء المؤمنین تنها زنان ‏همسردار نیست.

 بنابراین نمى توان گفت که (نساء) مضاف در قرآن ‏کریم همواره به معناى ازواج بکار رفته است.‏

 ب. پاسخ حلّى:‏

 در واقع عبده مرتکب خلطى شده است. توضیح مطلب چنین است که: در اضافه به عام، گاه مضاف الیه به ‏نحو عام افرادى و موضوع به طور انحلالى لحاظ مى شود، مانند «نِساؤُکُمْ حَرْثٌ لَکُمْ» که در آن حکم ‏مذکور در آیه بر نساء هر یک از افراد یعنى زید، عمرو، بکر و … به صورت انحلالى بار شده است. ولى ‏گاه مضاف الیهِ عام، انحلالى نیست، بلکه عام مجموعى است و در واقع واحدِ ذو أجزاء ‏ مى باشد. اضافۀ مزبور از نوع اضافۀ جزء به کل است که بسیار رایج نیز هست مانند دست زید.‏

 حال در بحث ما اگر مباهله میان دو شخص معین بود، مثلًا گفته شده بود که تو زن خود را بیاور و ‏من هم زن خود را مى آورم، در این صورت اضافۀ زن به شخص قطعاً معناى زوجیت داشت. ولى در ‏اینجا مباهله میان دو شخص نیست، بلکه مباهله و مقابله در واقع میان دو مکتب و دو عقیده است ‏‏(اسلام و نصرانیت) و تناسب حکم و موضوع نیز در اینجا اقتضا ندارد که حکم انحلالى باشد (بر خلاف ‏مورد «نِساؤُکُمْ حَرْثٌ لَکُمْ») بلکه بر عکس تقابل مذکور مى رساند که حکم انحلالى نیست. به عبارت ‏دیگر مراد آیه شریفه این است که زنانى که به ما به عنوان یک مکتب و عقیده انتساب دارند و نیز زنان ‏منسوب به عقیدۀ مقابل دعوت شوند، نه مثلًا زوجۀ فرد فردِ مسلمانان و نصارى. هم چنین مسلّم است ‏که مراد آیه تمام زنان متعلق به مکتب و آیین اسلام (نا) نبوده، بلکه زنان ممتاز و برگزیده مراد بوده ‏است.‏

 بنابراین سخن عبده و حمل «نساءنا» در آیۀ شریفه بر ازواج نه با مصطلح قرآنى (در بارۀ نساء) سازگار ‏است و نه با تحلیل آیه مى سازد و به علاوه با واقعیت مسلّم تاریخى در روایات بسیارى که خود اهل ‏سنت هم ذکر کرده اند، تنافى دارد.‏

در واقع، این انحراف وى ناشى از انحراف در عقیده و دور افتادن از مذهب حق و طریق قویم شیعه و ‏در نتیجه محروم شدن از این نعمت بزرگ الهى است.

منبع: کتاب النکاح ، زنجانى ج ۱، ص: ۲۷۳ ‏

این مطالب را نیز ببینید!

امام خمینی: «توهین به علما» و «تِزِ اسلام منهای روحانیت» از اشتباهات دکتر شریعتی بود!

سخنان حجت‌الاسلام و المسلمین اسماعیل فردوسی پور، از خواص و یاران نزدیک امام خمینی (رحمه …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

-- بارگیری کد امنیتی --